وقتی پشت فرمان هستید، روشن شدن چراغ چک موتور میتواند یکی از نگرانکنندهترین اتفاقها باشد. بسیاری از رانندگان در چنین شرایطی نمیدانند مشکل دقیقا چیست و چه اقدامی لازم است. این چراغ در بیشتر خودروهای جدید به هشدار سیستم اگزوز و آلایندگی (EOBD) مرتبط است؛ سیستمی که عملکرد موتور و قطعات مرتبط با آلایندگی را زیر نظر دارد. هدف آن این است که کوچکترین نقصی که ممکن است منجر به افزایش مصرف سوخت یا آلودگی بیشتر هوا شود، در همان لحظه شناسایی شود. دانستن نقش این سیستم کمک میکند پیش از بروز خرابیهای جدی، علت مشکل را تشخیص دهید.
با KMC همراه باشید.
EOBD چیست؟
هشدار سیستم اگزوز و آلایندگی (EOBD) یک استاندارد اروپایی برای کنترل آلایندگی خودرو است. این سیستم در حقیقت نسخه اروپایی OBD-II به شمار میآید که در سالهای ابتدایی دهه ۲۰۰۰ برای خودروها اجباری شد. برای خودروهای بنزینی از سال ۲۰۰۱ و برای خودروهای دیزلی از سال ۲۰۰۴ اجرا شد. تفاوت اصلی آن با OBD-II در تطبیق با قوانین و مقررات اروپا است، اما وظیفه هر دو سیستم یکسان است؛ یعنی نظارت دقیق بر عملکرد موتور و سیستمهای کاهش آلایندگی.
EOBD چگونه کار میکند؟
این سیستم مجموعهای از بخشهای اصلی مانند واحد کنترل الکترونیکی موتور (ECU)، سنسورهای اکسیژن، کاتالیزور و پورت دیاگ را در بر میگیرد. ECU دادههای سنسورها را تحلیل میکند و در صورت وجود مشکل، خطا را در حافظه ذخیره میکند. سپس چراغ هشدار در داشبورد روشن میشود تا راننده متوجه ایراد شود. خطاها با کدهایی شناخته میشوند که معمولا با حرف P شروع میشوند؛ مانند P0300 که نشاندهنده اختلال در جرقهزنی است.
دلایل روشن شدن چراغ EOBD
روشن شدن چراغ این سیستم میتواند دلایل گوناگونی داشته باشد:
- خرابی سنسور اکسیژن: این سنسور کیفیت احتراق را کنترل میکند و خرابی آن باعث مصرف بیشتر سوخت و افزایش آلایندگی میشود.
- خرابی یا گرفتگی کاتالیزور: کاتالیزور نقش مهمی در کاهش گازهای سمی دارد و آسیب دیدن آن مستقیما با روشن شدن چراغ ارتباط پیدا میکند.
- درپوش باک بنزین شل یا خراب: حتی یک درپوش سوخت معیوب میتواند باعث نشت بخار بنزین شود و سیستم خطا ثبت کند.
- اختلال در سیستم سوخترسانی یا جرقهزنی: مشکلاتی مثل شمع یا انژکتور معیوب باعث احتراق ناقص میشوند و کد خطا ثبت خواهد شد.
- مشکل در سیستم EVAP یا EGR: خرابی در این بخشها عملکرد کنترل آلایندگی را برهم میزند و در نهایت چراغ هشدار فعال میشود.
علائم و نشانههای خرابی سیستم آلایندگی
وقتی این سیستم درست کار نکند، راننده متوجه نشانههایی میشود که بیتوجهی به آنها میتواند خسارت بیشتری ایجاد کند. یکی از این نشانهها افزایش مصرف سوخت است که به دلیل احتراق ناقص رخ میدهد. همچنین ممکن است موتور قدرت کمتری داشته باشد و خودرو بهسختی شتاب بگیرد. بوی غیرطبیعی شبیه به تخممرغ گندیده از اگزوز هم نشانه کارکرد نامناسب کاتالیزور است. در کنار این موارد، لرزش موتور در حالت درجا یکی دیگر از علامتهای مهم محسوب میشود.
بیشتر بخوانید: استفاده از کولر ماشین چه تاثیری بر مصرف سوخت میگذارد؟
مزایا و اهمیت EOBD
این سیستم تنها برای تشخیص خطا نیست و مزایای متعددی برای راننده و محیطزیست دارد. مهمترین مزیت آن کاهش انتشار گازهای آلاینده است که مستقیما بر کیفیت هوا اثر دارد. علاوه بر این، وقتی خطا زود شناسایی شود، شما میتوانید پیش از بروز آسیبهای سنگین اقدام کنید و در هزینه تعمیرات صرفهجویی کنید. داشتن یک خودرو سالم شانس قبولی در تست معاینه فنی را هم افزایش میدهد. همچنین سلامت سیستم آلایندگی باعث میشود موتور و قطعات کلیدی مدت بیشتری بدون مشکل کار کنند.
روش تشخیص و رفع خطا
برای تشخیص دقیق خطاها استفاده از دستگاه دیاگ بهترین روش است، زیرا کدها بهطور کامل خوانده میشوند و مسیر بررسی مشخص میشود. راننده میتواند پیش از مراجعه به تعمیرگاه موارد سادهای مانند سفت بودن درپوش باک یا اتصالات ظاهری را کنترل کند. با این حال، اگر مشکل مربوط به سنسورها یا کاتالیزور باشد، بررسی تخصصی ضروری است. بیتوجهی به چراغ هشدار میتواند به خرابی جدی موتور و هزینههای سنگین منجر شود، بنابراین اقدام سریع در این شرایط اهمیت زیادی دارد.
جمعبندی
هشدار سیستم اگزوز و آلایندگی (EOBD) یکی از مهمترین ابزارهای نظارتی خودروهای امروزی است که سلامت موتور و میزان آلایندگی را کنترل میکند. این سیستم با ثبت کوچکترین خطا در عملکرد سنسورها، کاتالیزور یا سیستم سوخترسانی، راننده را از بروز مشکل آگاه میکند و امکان اقدام بهموقع برای رفع ایراد را فراهم میسازد. توجه به این چراغ نه تنها به کاهش هزینههای تعمیر کمک میکند، بلکه احتمال رد شدن در تست معاینه فنی را نیز کاهش میدهد. عملکرد صحیح EOBD در نهایت به کاهش مصرف سوخت، حفظ عمر موتور و حفاظت از محیطزیست منجر خواهد شد.
